Antalya Ceza Avukatı

Bir ceza soruşturmasıyla karşılaşmak; ister suçlanan taraf, ister suçtan zarar gören taraf olun, kısa süreler içinde önemli kararlar vermeyi gerektirir. İfadede ne söyleneceği, gözaltı ve tutuklamaya karşı hangi yolların kullanılabileceği, şikâyetin hangi süre içinde yapılacağı veya savcılık kararına nasıl itiraz edileceği gibi konular, dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Öztürk Avukatlık Bürosu, Antalya Muratpaşa’daki ofisinden Antalya’nın tüm ilçelerinde ceza soruşturması ve kovuşturmalarında hem şüpheli ve sanıklara müdafi olarak hem de suçtan zarar görenlere vekil olarak hukuki destek vermektedir. Aşağıda ceza yargılamasının temel kurallarını, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Türk Ceza Kanunu’ndaki ilgili maddelere bağlantı vererek genel hatlarıyla bulabilirsiniz.

Müdafi ve Vekil: Ceza Avukatının İki Rolü

Ceza Yargılaması Nasıl İlerler?

Ceza yargılaması iki ana evreden oluşur. Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir; kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir (CMK m. 2).

1. Soruşturmanın başlaması: Suç şüphesi şikâyet, ihbar veya başka bir yolla öğrenildiğinde Cumhuriyet savcısı soruşturmaya başlar; deliller toplanır, ifadeler alınır.
2. Savcılık kararı: Toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler (CMK m. 170). Kovuşturma için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m. 172).
3. İddianamenin incelenmesi: Mahkeme, kanuna uygun düzenlenmemiş iddianameyi kanunda öngörülen süre içinde iade edebilir (CMK m. 174). Kabul edilen iddianameyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m. 175).
4. Duruşma: Duruşmada sanığın kimliği tespit edilir, suçlama ve deliller açıklanır; sanığa susma hakkı hatırlatılır ve sanık kabul ederse sorguya geçilir (CMK m. 191).
5. Hüküm: Mahkeme beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmolunması, davanın reddi veya düşmesi kararlarından birini verir (CMK m. 223).
6. Kanun yolları: İlk derece mahkemesi hükümlerine karşı istinaf (CMK m. 272), bölge adliye mahkemesi ceza dairesi kararlarına karşı ise kanunda belirtilen hâllerde temyiz (CMK m. 286) yoluna gidilebilir.

Ceza yargılaması sürecini adım adım anlattığımız makalemizi okuyun ›

Şüpheli ve Sanığın Hakları

Gözaltı, Tutuklama ve Adli Kontrol

Hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m. 267). Kanunda aksi belirtilmedikçe itiraz, ilgilinin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 268). Bu süreler kısa olduğundan tutuklama veya adli kontrol kararı verildiğinde vakit kaybetmeden değerlendirme yapılması önemlidir.

Suçtan Zarar Görenler İçin

Uzlaştırma, Önödeme ve Diğer Kurumlar

Gözaltında Yakınlara Haber Verilmesi ve Yabancılar

Bir yakını gözaltına alınan kişilerin ilk sorusu, durumdan nasıl haberdar olacaklarıdır. Şüpheli veya sanık yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir (CMK m. 95). Yakınların bu aşamada yapabileceği en önemli şey, şüphelinin müdafi yardımından yararlanmasını sağlamaktır; şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir (CMK m. 149).

Antalya’da çok sayıda yabancı turist ve yerleşik bulunduğundan, yabancılarla ilgili kural da önem taşır: yakalanan veya gözaltına alınan kişi yabancı ise, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde durum, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK m. 95). Meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmeyen sanık veya mağdur için duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar tercüman aracılığıyla tercüme edilir; bu kural soruşturma evresinde dinlenen şüpheli, mağdur ve tanıklar için de uygulanır (CMK m. 202). Bu nedenle yabancı müvekkillerin dosyalarında ifade ve sorgu tutanaklarının tercüman eşliğinde alınıp alınmadığı ayrıca kontrol edilir.

Arama ve El Koyma

Soruşturmanın en erken ve en etkili işlemlerinden biri aramadır. Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m. 116). Başka kişilerin yerlerinde arama ise, aranan kişinin veya delillerin o yerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır (CMK m. 117).

Kolluk görevlileri kural olarak hâkim kararı üzerine, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hâllerde ise kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapabilir. Ancak konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yalnızca hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir. Arama karar veya emrinde aramanın nedeni olan fiil, aranacak kişi veya yer ve kararın geçerli olacağı süre açıkça gösterilir; savcı hazır olmaksızın konut veya işyerinde yapılan aramada o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m. 119).

El koyma da benzer kurallara bağlıdır. Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde el koyma kendiliğinden kalkar. Eşyasına el konulan kişi, hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127). Arama ve el koyma tutanaklarının kanuna uygunluğu, yargılamada delillerin değerlendirilmesi bakımından ayrıca incelenir.

Hukuka Aykırı Deliller ve İfadenin Özgürlüğü

Ceza yargılamasında yüklenen suç, hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir ve hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK m. 217). Ortaya konulması istenen bir delil kanuna aykırı olarak elde edilmişse reddolunur (CMK m. 206).

Şüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi müdahaleler yapılamaz ve kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez. Önemli bir kural olarak, müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148). Bu nedenle kolluktaki ilk ifade aşamasında müdafi yardımı, dosyanın sonraki seyrini doğrudan etkileyebilir.

Malvarlığına Karşı Suçlarda Etkin Pişmanlık

Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık gibi suçlarda, mağdurun zararının giderilmesi cezayı önemli ölçüde etkileyebilir. Bu suçlar tamamlandıktan sonra ancak kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisine kadarı; etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce gösterilmesi hâlinde ise yarısına kadarı indirilir. Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde bu hükümlerin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m. 168).

Dava Zamanaşımı

Kamu davası, kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenen sürelerin geçmesiyle düşer. Bu süreler; beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl, yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi beş yıl ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıldır (TCK m. 66).

Süre, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden işlemeye başlar; teşebbüs, kesintisiz ve zincirleme suçlar ile çocuklara karşı belirli kişilerce işlenen suçlar için kanunda ayrı başlangıç anları öngörülmüştür. Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m. 66). Zamanaşımının durması ve kesilmesine ilişkin ayrı kurallar bulunduğundan, eski tarihli olaylarda sürenin dolup dolmadığı her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Kanun Yolları: İstinaf ve Temyiz

İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır (CMK m. 273). Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz istemi de aynı şekilde, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 291). Sanık ve katılan bakımından başvuru nedenlerinin dilekçede gösterilmemesi incelemeye engel olmasa da, etkili bir istinaf için hükmün gerekçesinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Haksız Gözaltı ve Tutuklama Nedeniyle Tazminat

Koruma tedbirleri kanuna aykırı uygulanan kişiler devletten tazminat isteyebilir. Kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanan veya tutuklanan, kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan, kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen, hakkındaki arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilen ya da eşyasına koşulları oluşmadığı hâlde el konulan kişiler bu kapsamdadır (CMK m. 141).

Tazminat istemi, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir. İstem kural olarak zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı gibi bazı hâllerde ise 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonu usulü uygulanır (CMK m. 142).

Görevli Mahkemeler

Ağır ceza mahkemeleri, kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlara ilişkin dava ve işlere bakar (5235 sayılı Kanun m. 12). Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır (5235 sayılı Kanun m. 11). Mahkemenin görevi, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m. 14). Soruşturma evresinde tutuklama ve benzeri koruma tedbirlerine ilişkin kararları ise sulh ceza hâkimliği verir (CMK m. 101).

Antalya merkezde, Kepez, Konyaaltı, Aksu ve Döşemealtı’nda olduğu kadar Alanya, Manavgat, Serik, Kemer, Kaş ve diğer ilçelerdeki ceza dosyalarını da Muratpaşa’daki büromuzdan takip ediyoruz. Bölgeler için hizmet verdiğimiz ilçeler sayfasına bakabilir, Antalya dışındaysanız online danışmanlık talep edebilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Suçlar

Ceza Dosyalarında Neler Yapıyoruz?