Destekten Yoksun Kalma Nedeniyle Tazminat Davası Nedir? Nasıl Açılır?
Bu yazımızda, bir kişinin trafik kazası, iş kazası, haksız fiil veya başka bir hukuka aykırı olay sonucunda hayatını kaybetmesi nedeniyle, onun maddi desteğinden yoksun kalan kişilerin talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatı davası hakkında temel bilgileri kısa, anlaşılır ve uygulamaya dönük şekilde sunmayı amaçladık. Destekten yoksun kalma tazminatı, uygulamada en sık karşılaşılan tazminat davalarından biri olup, ölen kişinin yakınlarının uğradığı ekonomik kaybın giderilmesine yöneliktir. Bazı durumlarda olayın özelliklerine göre manevi tazminat talepleri de aynı dava içerisinde ileri sürülebilmektedir. Bu kapsamda destekten yoksun kalma tazminatı davasının ne olduğu, hangi durumlarda açılabileceği, kimler tarafından açılabileceği, hangi mahkemenin görevli olduğu ve dava sürecinin nasıl ilerlediği gibi uygulamada en çok merak edilen hususlar ele alınmaktadır.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı davası; bir kişinin hukuka aykırı bir fiil sonucunda hayatını kaybetmesi nedeniyle, onun maddi desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradıkları ekonomik zararın giderilmesi amacıyla açılan maddi tazminat davasıdır.
Bu tazminatın amacı, ölen kişinin yaşamaya devam etmesi halinde sağlayacağı ekonomik desteğin kaybından doğan zararın karşılanmasıdır.
Ölüm olayı aynı zamanda ölenin yakınlarında manevi zarara da neden olmuşsa, şartlarının bulunması halinde destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat da talep edilebilir.
Destekten yoksun kalma tazminatı; Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinde, manevi tazminDestekten yoksun kalma tazminatı; Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinde, manevi tazminat ise Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesinde düzenlenmiştir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Bu dava, bir kişinin kusurlu veya hukuka aykırı bir fiil sonucunda yaşamını yitirmesi halinde açılabilir. Uygulamada en sık;
- trafik kazaları,
- iş kazaları,
- tıbbi uygulama hataları (malpraktis),
- kasten veya taksirle öldürme fiilleri,
- diğer haksız fiiller
nedeniyle açılmaktadır. Önemli olan, ölüm ile hukuka aykırı fiil arasında uygun illiyet bağının bulunmasıdır.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davasını Kimler Açabilir?
Bu davayı, ölen kişinin desteğinden fiilen yararlanan veya normal hayatın olağan akışına göre ileride yararlanması beklenen kişiler açabilir. Bunlar somut olaya göre;
- eş
- çocuklar
- anne ve baba
- nişanlı
- birlikte yaşadığı ve desteğini sağladığı kişiler
olabilir. Destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca mirasçılara tanınmış bir hak değildir. Mirasçı olmayan ancak ölen kişinin maddi desteğinden yararlandığını ispat edebilen kişiler de gerekli şartların bulunması halinde bu davayı açabilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Kimlere Karşı Açılır?
Dava, olayın niteliğine göre;
- zarara sebep olan kişiye
- araç işletenine
- araç sürücüsüne
- zorunlu mali sorumluluk sigortacısına
- işverene
- diğer sorumlulara
karşı açılabilir. Davalıların kim olacağı, olayın meydana geliş şekline ve uygulanacak hukuki sorumluluk hükümlerine göre değişiklik gösterebilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?
Görevli mahkeme, davanın dayanağına göre değişmektedir. Örneğin; trafik kazalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesi, iş kazalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda İş Mahkemesi, tüketici işlemlerinden doğan bazı uyuşmazlıklarda ise Tüketici Mahkemesi görevli olabilir. Yetkili mahkeme ise somut olayın özelliklerine göre Türk Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili özel kanun hükümleri uyarınca belirlenmektedir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası İçin Zamanaşımı Süresi Var mıdır?
Bu davada uygulanacak zamanaşımı süresi, zararın kaynağına göre değişmektedir. Örneğin; trafik kazalarından kaynaklanan taleplerde Karayolları Trafik Kanunu hükümleri, iş kazalarında ilgili iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatı, diğer haksız fiillerde ise Türk Borçlar Kanunu’nun zamanaşımına ilişkin hükümleri uygulanmaktadır. Bu nedenle her somut olay bakımından zamanaşımı süresinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Dava Açmadan Önce Ne Yapılmalıdır?
Dava açılmadan önce;
- ölüm olayına ilişkin resmi belgeler
- otopsi raporu (varsa)
- ceza soruşturması veya ceza davasına ilişkin belgeler
- trafik kazası tespit tutanağı veya iş kazası belgeleri (varsa)
- sigorta başvurularına ilişkin evraklar
- destek ilişkisini gösteren bilgi ve belgeler
hazırlanmalıdır. Özellikle trafik kazalarından kaynaklanan bazı tazminat taleplerinde dava açılmadan önce sigorta şirketine başvuru yapılması zorunlu olabilmektedir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Süreci Nasıl İlerler?
Destekten yoksun kalma tazminatı davası genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Dava dilekçesi hazırlanarak görevli mahkemeye sunulur.
- Tarafların delilleri toplanır.
- Gerekirse ceza dosyası ve ilgili kurum kayıtları celbedilir.
- Kusur incelemesi yapılır.
- Aktüerya bilirkişisi tarafından destekten yoksun kalma tazminatı hesabı yapılır.
- Gerekli görülürse tanıklar dinlenir.
- Mahkeme maddi ve varsa manevi tazminat talepleri hakkında karar verir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası Ne Kadar Sürer?
Davanın süresi; olayın niteliğine, taraf sayısına, bilirkişi incelemelerine, ceza dosyasının beklenip beklenmeyeceğine ve mahkemenin iş yoğunluğuna göre değişmektedir. Uygulamada bu tür davalar çoğunlukla 1 yıl ile 3 yıl arasında sonuçlanmaktadır. Ancak somut olayın özelliklerine göre bu süre daha kısa veya daha uzun olabilir.
DESTEKTEN YOKSUN KALMA NEDENIYLE TAZMINAT DAVASI İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Destekten yoksun kalma tazminatı davalarında uygulanacak hukuki hükümler; ölüm olayının sebebine, tarafların hukuki durumuna ve somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat taleplerinin kapsamının doğru belirlenebilmesi, zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması ve hak kaybı yaşanmaması adına somut olayınıza özgü hukuki değerlendirme yapılması önem taşımaktadır.