Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir? Nasıl Alınır? (Trafik Kazası Sonrası Değer Kaybı Talebi)
Bu yazımızda, trafik kazası sonucunda hasar gören bir aracın onarılmış olsa dahi ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalma nedeniyle talep edilebilen araç değer kaybı tazminatı hakkında temel bilgileri kısa, anlaşılır ve uygulamaya dönük şekilde sunmayı amaçladık. Uygulamada bu hak; araç değer kaybı, araç değer kaybı tazminatı, trafik kazası sonrası değer kaybı, araç değer kaybı davası veya değer kaybı talebi gibi farklı isimlerle anılmaktadır. Bu kapsamda araç değer kaybı tazminatının ne olduğu, hangi durumlarda talep edilebileceği, kimler tarafından istenebileceği, hangi mercilerin görevli olduğu ve başvuru sürecinin nasıl ilerlediği gibi uygulamada en çok merak edilen hususlar ele alınmaktadır.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir?
Araç değer kaybı tazminatı; trafik kazası sonucunda hasar gören bir aracın, usulüne uygun şekilde onarılmış olsa bile ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalmanın giderilmesi amacıyla talep edilen maddi tazminattır.
Bir aracın teknik olarak tamamen onarılmış olması, piyasa değerinin eski seviyesine döndüğü anlamına gelmez. Özellikle değişen veya onarılan parçalar nedeniyle araç, ikinci el piyasasında emsallerine göre daha düşük bedelle alıcı bulabilmektedir. İşte bu ekonomik değer azalması “araç değer kaybı” olarak ifade edilmektedir.
Araç değer kaybına ilişkin talepler başta Karayolları Trafik Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine dayanmaktadır.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?
Araç değer kaybı tazminatı, genel olarak aşağıdaki şartların birlikte bulunması halinde talep edilebilir:
- trafik kazasının meydana gelmiş olması,
- araçta hasar oluşması,
- hasarın onarım gerektirmesi,
- araçta meydana gelen hasarın piyasa değerini azaltması,
- değer kaybı talep eden kişinin kazada tamamen kusurlu olmaması.
Her trafik kazasında otomatik olarak değer kaybı oluşmaz. Aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği, değişen parçalar ve benzeri birçok unsur değerlendirilerek değer kaybının bulunup bulunmadığı belirlenir.
Araç Değer Kaybı Tazminatını Kimler Talep Edebilir?
Araç değer kaybı tazminatını kural olarak;
- aracın maliki,
- finansal kiralama veya benzeri hukuki ilişkilere göre hak sahibi olan kişiler,
- bazı durumlarda halefiyet hükümleri kapsamında hak sahibi olan kişiler
talep edebilir. Talepte bulunacak kişinin, araç üzerinde hukuken korunmaya değer bir menfaatinin bulunması gerekir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Kimden Talep Edilir?
Araç değer kaybı tazminatı;
- kazada kusurlu olan araç sürücüsünden,
- araç işleteninden,
- zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısından,
- şartları varsa diğer sorumlulardan
talep edilebilir. Uygulamada değer kaybı talepleri çoğunlukla öncelikle kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine yöneltilmektedir.
Araç Değer Kaybı Tazminatında Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?
Araç değer kaybı uyuşmazlıklarında görevli mahkeme, somut olayın özelliklerine göre değişebilmektedir. Uyuşmazlığın niteliğine göre; Asliye Hukuk Mahkemesi, Asliye Ticaret Mahkemesi, Tüketici Mahkemesi görevli olabilmektedir. Ayrıca gerekli şartların bulunması halinde uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu önünde de çözümlenebilir.
Yetkili mahkeme ise olayın özelliklerine göre Karayolları Trafik Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uyarınca belirlenmektedir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Talebinde Zamanaşımı Süresi Var mıdır?
Araç değer kaybı taleplerinde uygulanacak zamanaşımı süresi, Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenmektedir. Zamanaşımı süresinin başlangıcı ve uygulanacak süre, kazanın niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşanmaması adına mümkün olan en kısa sürede hukuki değerlendirme yapılması önem taşımaktadır.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Talep Edilmeden Önce Ne Yapılmalıdır?
Başvuru yapılmadan önce mümkün olduğunca aşağıdaki belgelerin hazırlanması faydalı olacaktır:
- trafik kazası tespit tutanağı,
- eksper raporu (varsa),
- onarım faturaları,
- servis kayıtları,
- ruhsat fotokopisi,
- hasara ilişkin fotoğraflar,
- kusur durumunu gösteren belgeler.
Sigorta şirketine karşı dava açılmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulmadan önce, ilgili sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılması gerekebilmektedir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Süreci Nasıl İlerler?
Araç değer kaybı talebi genel olarak şu aşamalardan oluşmaktadır:
- Kaza ve hasara ilişkin belgeler hazırlanır.
- Kusurlu aracın sigorta şirketine başvuru yapılır.
- Sigorta şirketi tarafından başvuru değerlendirilir.
- Talebin reddedilmesi veya eksik karşılanması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya görevli mahkemeye başvurulabilir.
- Gerekli görülmesi halinde bilirkişi incelemesi yaptırılır.
- Araçta meydana gelen gerçek değer kaybı belirlenerek karar verilir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı Talebi Ne Kadar Sürer?
Başvurunun sonuçlanma süresi; sigorta şirketinin değerlendirme sürecine, uyuşmazlığın Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye taşınıp taşınmamasına ve bilirkişi incelemesi yapılıp yapılmamasına göre değişmektedir. Sigorta şirketine yapılan başvurular çoğunlukla daha kısa sürede sonuçlanırken, yargı yoluna başvurulması halinde süreç uygulamada yaklaşık 6 ay ile 2 yıl arasında değişebilmektedir.
ARAÇ DEĞER KAYBI TAZMINATI İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Araç değer kaybı tazminatına ilişkin hukuki değerlendirme; kazanın oluş şekline, kusur oranlarına, aracın özelliklerine ve somut olayın diğer koşullarına göre farklılık gösterebilir. Araç değer kaybı tazminatının doğru şekilde hesaplanabilmesi, başvuru sürecinin usulüne uygun yürütülmesi ve hak kaybı yaşanmaması adına somut olayınıza özgü hukuki değerlendirme yapılması önem taşımaktadır.