Nafaka Davası Nedir? Nasıl Açılır?
Bu yazımızda, boşanma sürecinde veya boşanma sonrasında eşlerin ve çocukların ekonomik olarak korunmasını amaçlayan nafaka davaları hakkında temel bilgileri kısa ve anlaşılır şekilde sunmayı amaçladık.
Uygulamada nafaka, tek bir dava türü olmayıp; tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası olmak üzere farklı türlerde karşımıza çıkabilmektedir. Nafaka talepleri boşanma davası içerisinde ileri sürülebileceği gibi bazı durumlarda ayrı bir dava konusu da olabilir.
Bu kapsamda nafaka türlerinin neler olduğu, hangi şartlarda talep edilebileceği, davanın kimler tarafından açılabileceği, görevli mahkeme, dava süreci ve uygulamada en çok merak edilen hususlar ele alınmaktadır.
Nafaka davası nedir?
Nafaka davası, kanunda öngörülen şartların bulunması halinde bir kişinin diğerine belirli dönemlerde maddi destek sağlaması amacıyla açılan davadır.
Nafaka davaları genel olarak:
- tedbir nafakası
- iştirak nafakası
- yoksulluk nafakası
- yardım nafakası
olmak üzere dört temel başlık altında incelenmektedir.
Bu davalar ile:
- Ekonomik açıdan korunması gereken kişilerin desteklenmesi sağlanır.
- Çocukların bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlanır.
- Boşanma nedeniyle ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin önüne geçilir.
Bu dava türleri Türk Medeni Kanunu hükümlerine dayanmaktadır.
Nafaka türleri nelerdir?
Nafaka davalarında talep edilen nafakanın türü somut olayın özelliklerine göre değişmektedir.
Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşin veya çocukların geçiminin sağlanması amacıyla hükmedilen geçici nafakadır.
Genellikle:
- boşanma davası devam ederken
- eşlerden birinin ekonomik desteğe ihtiyaç duyması halinde
- çocukların bakım ve giderlerinin karşılanması amacıyla
talep edilmektedir.
İştirak Nafakası
İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması amacıyla ödediği nafakadır.
Genellikle:
- boşanma sonrasında
- velayet diğer ebeveynde kaldığında
- çocuk ergin oluncaya kadar
söz konusu olur.
Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan eş lehine hükmedilen nafakadır.
Genellikle:
- boşanma sonucunda ekonomik mağduriyet oluşması halinde
- nafaka talep eden eşin ağır kusurlu olmaması durumunda
talep edilebilir.
Yardım Nafakası
Yardım nafakası, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan yakın akrabalar lehine hükmedilen nafakadır.
Özellikle:
- anne ve baba
- çocuklar
- kardeşler
arasında gündeme gelebilmektedir.
Nafaka davası hangi durumlarda açılır?
Bu dava özellikle aşağıdaki durumlarda açılır:
- boşanma davası sırasında ekonomik desteğe ihtiyaç duyulması
- müşterek çocukların bakım ve eğitim giderlerinin karşılanması
- boşanma nedeniyle eşin yoksulluğa düşecek olması
- yakın akrabaların bakım ve geçim desteğine ihtiyaç duyması
- mevcut nafakanın artırılması veya azaltılması ihtiyacı doğması
- nafakanın kaldırılmasını gerektiren yeni durumların ortaya çıkması
Nafaka davasını kimler açabilir?
Bu dava:
- eşler
- boşanmış eşler
- çocuk adına velayet sahibi ebeveyn
- yardım nafakası talep etme hakkına sahip kişiler
tarafından açılabilir.
Nafaka davası kimlere karşı açılır?
Bu dava:
- diğer eşe
- boşanılan eşe
- nafaka yükümlüsüne
- yardım nafakası bakımından yükümlü yakın akrabaya
karşı açılır.
Bu dava, çekişmeli yargı kapsamında bir eda davasıdır.
Nafaka davasında görevli ve yetkili mahkeme nedir?
Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapan Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi veya kanunda öngörülen diğer yetkili mahkemeler olabilmektedir.
Nafaka davası için süre var mı?
Nafaka davalarında uygulanacak süre, nafakanın türüne ve talebin niteliğine göre değişiklik gösterebilir.
Örneğin:
- Tedbir nafakası boşanma davası süresince talep edilebilir.
- İştirak nafakası çocuğun ergin olmasına kadar devam edebilir.
- Yoksulluk nafakası belirli şartlar altında süresiz olarak devam edebilir.
- Nafaka artırım veya azaltım davaları koşulların değişmesi halinde açılabilir.
Bu nedenle her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Nafaka davası açmadan önce ne yapılmalıdır?
Dava açılmadan önce aşağıdaki hususlar önemlidir:
- tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının araştırılması
- gelir belgelerinin temin edilmesi
- çocukların eğitim ve bakım giderlerinin belirlenmesi
- nafaka ihtiyacını gösteren belgelerin hazırlanması
- mevcut nafaka kararlarının incelenmesi
Bu dava türünde ekonomik durumun ispatı büyük önem taşımaktadır.
Nafaka davasında süreç nasıl ilerler?
Dava süreci genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Aile Mahkemesinde dava açılır.
- Tarafların beyanları alınır.
- Ekonomik ve sosyal durum araştırmaları yapılır.
- Gerekirse tanıklar dinlenir.
- Deliller toplanır.
- Mahkeme nafaka şartlarının oluşup oluşmadığını değerlendirir.
- Nafakaya hükmedilebilir, mevcut nafakanın artırılmasına, azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verilebilir.
Nafaka davası ne kadar sürer?
Davanın süresi somut olayın özelliklerine göre değişmekle birlikte uygulamada genellikle 1 yıl ile 2 yıl arasında sonuçlanmaktadır. Taraf sayısı, delil durumu ve kanun yolları süreci uzatabilir.
NAFAKA DAVASI İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir. Nafaka taleplerine, nafakanın artırılması veya kaldırılmasına ilişkin somut olayınıza özgü değerlendirme yapılabilmesi için hukuki destek alınması önem taşımaktadır.